Muğla Turizmi Büyüdü Eşitsizlikler Gündemde

Muğla Planlama Ajansı’nın (MUPA) verileri, pandemi sonrası Muğla turizminin hızlı toparlanma sürecine girdiğini gösterdi. Artan turist sayıları ve yükselen doluluk oranları dikkat çekti. Ancak bu büyümenin kimlere yaradığı ve hangi bedellerle gerçekleştiği soruları gündemdeki yerini korudu. Sektördeki canlanma, emekçilerin ve yerel halkın yaşam koşullarına aynı ölçüde yansımadı.

MUPA verilerine göre Muğla, 2019 yılında 3,27 milyon turisti ağırladı. Pandemiyle birlikte 2020’de yaklaşık yüzde 79’luk bir düşüş yaşandı, turist sayısı 695 bine kadar geriledi. 2021 sonrasında ise kademeli toparlanma başladı. Son yıllarda turizm hareketliliği yeniden artış gösterdi. Ancak bu toparlanmanın toplumsal karşılığı sınırlı kaldı; eşitsizlikler görünür olmaya devam etti. Ajansın verileri, turizmin büyük ölçüde yaz aylarına sıkıştığını ortaya koydu. 2025 itibarıyla konaklama tesislerinde doluluk oranları yaz döneminde yaklaşık beş kat arttı. Bu durum sezon dışı dönemlerde işsizliği artırırken, yaz aylarında yoğun ve güvencesiz çalışmayı beraberinde getirdi. Turizm emekçileri yılın büyük bölümünde belirsizlikle karşı karşıya kalırken, yüksek sezonda uzun mesailer ve düşük ücretlerle çalıştı.

Muğla, 245 binin üzerinde yatak kapasitesiyle Türkiye’nin en büyük üçüncü turizm destinasyonu oldu. MUPA verileri, bu kapasitenin yarıdan fazlasının işletme belgeli tesislerde yoğunlaştığını gösterdi. Ancak yüksek kapasite ve artan turist sayısına rağmen elde edilen gelirin emekçiler ve yerel halk arasında adil paylaşılmadığı yönündeki eleştiriler arttı. Küçük işletmelerin ve yerel esnafın payı sınırlı kalırken, büyük işletmelerin sektördeki ağırlığı sürdü. MUPA’nın ortaya koyduğu verilere göre Muğla turizminin en büyük kaynağını yüzde 42’yi aşan oranla İngiltere pazarı oluşturdu. Rusya ve Polonya daha geride kaldı. Bu tablo, turizmin dışa bağımlı ve kırılgan yapısını bir kez daha gözler önüne serdi. Tek pazara bağımlılık, olası ekonomik ve siyasi dalgalanmalarda yeni riskler doğurabileceği şeklinde değerlendirildi.

Uzmanlar, turizmdeki toparlanmayı önemli buldu ancak bu büyümenin sosyal ve ekonomik etkilerinin göz ardı edildiğini vurguladı. Düşük ücretler, uzun çalışma saatleri, barınma sorunları ve çevresel baskı sektörün temel sorunları arasında yer aldı. Özellikle kıyı bölgelerinde artan yapılaşmanın doğal alanlar üzerindeki etkisi de tartışma konusu oldu.

EMEKÇİLER VE YEREL HALK ÖDER

Turizmdeki büyümenin kalıcı ve dengeli olabilmesi için yalnızca turist sayısına odaklanmanın yeterli olmadığı belirtildi. Emekçilerin çalışma koşullarının iyileştirilmesi, yerel halkın turizm gelirinden daha fazla pay alması ve çevresel sürdürülebilirliğin gözetilmesi gerektiği ifade edildi.

Bodrum Profesyonel Otel Yöneticileri Derneği (BOYD) Onursal Kurucu Başkanı Serdar Karcılıoğlu ise turizmdeki mevcut tablonun yalnızca iç dinamiklerle açıklanamayacağına dikkat çekti.

Karcılıoğlu, Türkiye’nin bulunduğu coğrafyada artan jeopolitik gerilimlerin sektörü doğrudan etkilediğini belirterek, “Turizmde belirleyici olan savaşın kendisi değil, o savaşın nasıl algılandığıdır. Türkiye bugün haritada savaşın içinde olmasa da, turistin zihninde ‘yakın risk bölgesi’ olarak konumlanırsa bunun bedelini ilk olarak emekçiler ve yerel halk öder” dedi.

Karcılıoğlu, turizmin yalnızca ekonomik değil aynı zamanda bir algı ve kriz yönetimi meselesi olduğunu vurgulayarak, “Türkiye ya krizin komşusu olarak anılır ya da krize rağmen güvenli liman olarak konumlanır. Bu tercih yalnızca turist sayısını değil, turizm gelirinin kimlere ve nasıl dağıtılacağını da belirler” ifadelerini kullandı.